لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - تهران - تهران

لباس محلی تهران

01 آذر 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

شال کلاه و جبه

درعصر قاجار شال کلاه و جبه لباس رسمی ، معمول و متداول برای تمام طبقات جامعه به شمار می‌آمد. شال کلاه نوعی عمامه بود که ریشه قدیمی دارد. کلاه باستانی بعد  از اشغال ایران توسط اعراب به عمامه تبدیل شد. سلطان‌های زمان صفویه از عمامه سبز که نشانه سیادت بود به عنوان کلاه یا سرپوش انتخاب می‌نمودند و با این کار خودشان را تا حدی روحانی مذهبی جلوه می‌دادند و برای برتری نسبت به دیگران تاج یا جقه جواهر بر روی آن نصب می‌کردند . عالمان دارای عمامه عادی سبز بودند. دیگر شاهان که جنبه روحانی نداشتند (مانند نادرشاه ، کریم خان ، ناصرالدین شاه و فتحلی شاه) شال ترمه دوزی حاشیه داری به کلاه عادی پیچیده و روی می‌گذاشتند. جبه لباس بلند و گشاد، که در پیش اعراب و ترکمنان رایج بوده و آنها از قدیم این لباس بلند را می‌پوشیده اند، پس جبه ریشه عربی و ترکمنی دارد. از زمان آقا محمدخان به بعد  لباس‌های رسمی شامل شال کلاه و جبه و ترمه چاقچوری از ماهوت گلی و کفش ساقری بوده است و رنگ شال و جبه اختیاری است. در دوران ناصری، شاه کلاه و جبه ثابت اما چاقچوری به جوراب ماهت گلی و کفش ساقری به کفش دستک دار تبدیل شد.

کوتاه شدن کلاه

از زمان آقامحمدخان تا سالیان دراز مردم از کلاه‌های بسیار بلندی از پوست‌های بخارا و سمرقند که گران بودند استفاده می‌کردند و مد روز محسوب می‌شد اما در زمان محمد شاه، به حکم شاه قاجار طول کلاه‌ها کوتاه‌تر گردید زیرا از اسراف جلوگیری کنند و اینکه این کلاه بیش از اندازه بزرگ بودند.

کلاه نمدی

در آن زمان‌ها، کلاه برای مرد همانند چادر برای زن محسوب می‌شد. هیچ کس بدون کلاه در مقابل مردم ظاهر نمی گردید و کسانی که توانایی خرید کلاه را نداشتند از دستمال، شال و مانند آنها استفاده می‌کردند. وجود کلاه آنقدر ضروری بود که مردم هنگام خواب از عرق چین استفاده می‌کردند. قبل از مد شدن کلاه‌مقوایی اکثر مردم از کلاه نمدی استفاده می‌کردند به همین دلیل نمد مالی یکی از پیشینه‌های مهم به شمار می‌آمد. در وسط مغازه‌های ساخت و مالیدن نمد محل بر آمده ای بود که سینی بزرگ توگردی روی اجاق جاسازی شده بود که از وسط آن آب صابون بخار می‌کرد و کارگران در حال نشسته در دو طرف نمدها را می‌مالیدند و تبدیل به کلاه می‌کردند .

سرپوش ها: کلاه نمدی که شبیه عرقچین بوده و لبه آن کوتاه می‌باشد. کلاه دیگری به‌نام حسن بیگی است که دارای لبه بلندتری می‌باشد. کلاه نیمچه بختیاری، کلاه فراشی، کلاه بختیاری (بالای آن پهن و هر چه به دهانه می‌رسد جمع می‌شود) ، کلاه تخم مرغی که شبیه نصف تخم مرغ بود، کلاه پوستی، کلاه مقوایی، کلاه پهلوی، شال.

شامل کلاه نمدی که کلاه لبه کوتاهی شبیه عرقچین است. کلاه حسن بیگی که لبه ای بلندتر دارد، کلاه نیمچه بختیاری، کلاه فراشی، کلاه بختیاری که قسمت بالای آن پهن و هر چه به دهانه می‌رسید جمع می‌شد، کلاه تخم مرغی که شبیه نصف تخم مرغ بود، کلاه پوستی، کلاه مقوایی، کلاه پهلوی، شال.

تن پوش ها:عبارت است از: پیراهن، شلوار، قوای مراد بیگی، قوای معمولی، سرداری، پستک.

لباس زنان

 در دوره قاجار پوشاک زنان مانند دوره زندیه بوده است. زنان از پارچه سفید به عنوان روبند استفاده می‌کردند که بلندی آن در اکثر مواقع تا زانو نیز می‌رسید. در روبند دو تکه توری قسمت چشم‌ها قرار می‌دادند. پاپوش‌های زنان در دوره قاجاریه مانند دوره‌های قبلی بوده واکثرا نعلین و ساغری نوک برگشته بوده است. برای مشخص کردن اندازه از طرح گالشی، کفش نرم پاشنه و خط دور کفش استفاده می‌کردند. سه خط کوچکترین و هفت خط بزرگترین شماره کفش به شمار می‌رفت. کفش‌های دیگری به‌نام کفش‌های فرنگی دوز وجود داشت. زنان معمولا از پیراهن‌های سفید استفاده می‌کردند. ارخالق‌ها گاه تا ران نیز می‌رسید. از شلیته به عنوان دامن استفاده می‌کردند و چین‌دار بود. از تنبان به عنوان دامن شلواری استفاده می‌کردند.  تنبان شبیه شلیته بود اما تنبان وسط آن باز نبوده و از وسط دو قسمت جلو و عقب به هم دوخته می‌شد.

سرپوش: از چهار قد توری به شکل چهارگوش برای سرپوش استفاده می‌کردند. به شکل مثلث سرپوش را تا می‌کنند و باید زاویه قایم در پشت سر و دو گوشه دیگر بر روی سینه‌ها و در زیر گلو باشد و با گره یا سنجاق روی سر می‌بندند.

لباس زنان تهران قدیم شامل پیراهن کوتاه و ارخالقی از آن کوتاهتر برای پوشاندن بالاتنه به کار می‌رفت و نیز زیر جامه ای که تا پشت قدم‌ها را می‌پوشانید. از گنجه برای حفظ سرما استفاده می‌کردند. زنان وقتی می‌خواستند بیرون بروند، چاقچوری (شلوار بلندی بود که لیفه داشت و در قسمت مچ پاچین داشت) که زیر جامه در آن بگنجد به پا و چادر سیاهی بر سر و روبنده ای از پارچه سفید با قلابه جواهر که از پست سر آنها می‌درخشید ، به صورت می‌زدند . زنان اشرافی از پارچه‌ پشمی و زنان فقیر از پارچه دیبا برای چادرچاقچور استفاده می‌کردند. پیرزن‌ها در کمر چادرهایشان نوار می‌دوختند و نوار را بر گردن‌شان می‌انداختند و زن‌های جوان برای آن کمر می‌دوختند .

 

لباس محلی تهران