لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - کهگیلویه و بویراحمد - بویراحمد

گبه کهگیلویه و بویراحمد

01 آذر 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

گبه زیراندازی گره‌دار با پرزهای بلند که از موی بز یا نخ پنبه ای و پشم ساخته می‌شود. معمولا گبه در عرض 1 تا 5.1 متر و طول 2 تا 5.2 متربافته می‌شود. نقوش گبه معمولا ذهنی است ولیکن طرح‌های هندسی، مربع و مستطیل و لوزی و شیر از نقش‌های مهم گبه‌های کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد. گبه استقامت بالایی در برابر نور آفتاب دارد.

گبه کهگیلویه و بویر احمد، نوعی فرش در اندازه حدود 150 در220 سانتی متر، با پرزهای بلند و چند پوده است. در گبه‌های قدیمی از پرزهایی با جنس پشم خود رنگ و جنس تار آن مخلوط پشم و مو و پود آن از پشم استفاده می‌شد. اما در گبه‌های رنگی امروزی، گاهی اوقات برای تار از پنبه استفاده می‌کنند. عشایر این منطقه برای فرش کردن چادرهایشان از گبه استفاده می‌کنند. در قدیم گبه کمتر برای فروش به بازار برده می‌شد و به خاطر همین در نقوش آن از رنگ‌های دلخواه و با توجه به سلیقه‌شان به کار می‌بردند. اما امروزه گبه بافان مواد اولیه را از سفارش دهنده تحویل می‌گیرند و به خاطر بافت‌شان پول دریافت می‌کنند.

نقوش مختلف گبه عبارت است از:

نقش حوض: بیشتر این نقش در گبه‌های خود رنگ کارایی دارد و یک تا سه لوزی بزرگ در وسط و متن گبه ایجاد می‌کنند.

نقش چنگ: این نقش دربیشتر گبه‌ها (خود رنگ، رنگی) بکار می‌رود. این نقش به صورت یک رو در گبه‌ها استفاده می‌شود. یک رو، چنگی است که بازوهای آن به سمت خارج است، اما بازوها و زواید چنگ دورو هم به سمت داخل و هم به سمت خارج می‌باشد. در بعضی از گبه‌ها چنگ پشت سرهم و چسبیده به یکدیگر تکرار می‌شود و در بعضی موارد به صورت گل‌های جدا از هم بافته می‌شود.

نقوش گبه 

نقش شیر: این نقش در گبه‌های رنگی و گبه‌های خودرنگ استفاده می‌شود. در بین گل‌های متنوع کوچک و گل خرده‌ها نقش شیر به صورت تک و کوچک بافته می‌شود. در بعضی از نقوش شیرها پشت سرهم به صورت کوچک تکرار می‌شوند و در بعضی موارد از یک شیر بزرگ یا دو شیر بزرگ نشسته روبروی هم یا ایستاده که شمشیری در دست دارند، استفاده می‌‌کنند و اطراف شیرها نیز گل‌های کوچک قرار می‌دهند.

نقش قاب قرآنی: همان نقش بوته می‌باشد که به خاطر تزیین در اطراف بوته‌ها به آن، قاب قرآنی می‌گویند. این نوع نقش در گبه‌های رنگی یا خود رنگ استفاده می‌شود که ممکن است کل گبه را پوشش دهد. در قدیم نیز، در انواع دستبافت‌ها مانند قلمکار، قالی و ترمه از این نقش استفاده می‎‌کردند و بته جقه نمونه رایج بوده است.

نقش گل و بلبل: این نقش یکی از رایج‌ترین نقوش گبه‌های عشایر کهگیلویه و بویر احمد می‌باشد و دو بلبل روبروی یکدیگر بر روی یک شاخه گل که گل‌های آن همان نیم گل‌های هشت پر است، نشسته اند.

نقش گل خرده: این نقش بیشتر در گبه‌های خودرنگ به کار می‌رود. برای گل‌خرده‌ها از نقوشی چون چنگ و ستاره استفاده می‌کنند و متن گبه با این نقش‌ها به صورت منظم و کوچک پر می‌شود.

نقش ستاره: که در گبه‌های رنگی و خود رنگ عشایر بکار می‌رود، و حد فاصل آن‌ها شکلی شبیه لوزی ایجاد می‌کنند.

نقش کاجی: این نقش مظهر سرسبزی و جوانی و زندگی می‌باشد و در گبه‌های عشایر استان کهگیلویه و بویر احمد به شکل کاج‌های جدا از هم در متن گبه بافته می‌شود. در بعضی از گبه‌های خودرنگ مناطق تولید گبه (از جمله سربیشه)، نقش کاجی نیز دیده می‌شود.

نقش کاج که مانند سرو مظهر سرسبزی و جوانی و زندگی است در گبه‌های عشایر استان کهگیلویه و بویر احمد به صورت درخت‌های کاج جدا از یکدیگر تمام متن گبه را می‌پوشاند.

نقش گل کلمید: نقشی شبیه کلم باز شده می‌باشد. این نقش مانند گل شاه عباسی بدون ساقه و برگ است.

نقش سماوری: در تمام متن گبه این نقش تکرار می‌شود. نقش سماوری روی قالی و گبه باهم فرق می‌کند. در کنار ورودی سماورها نقش سروی که سر آن کمی خم شده است، بافته می‌شود.

در کنار ورودی سماورها نقش سروی که سر آن کمی خم شده است ، دیده می‌شود. نقش سماوری روی گبه‌ها با نقش سماوری قالی‌ها متفاوت است.

حاشیه گبه‌های کهگیلویه و بویر احمد مانند حاشیه قالی ساده ولی هندسی‌تر می‌باشد. از معروف‌ترین و زیباترین حاشیه‌ها می‌توان به حاشیه شیری، حاشیه خشت، حاشیه گل، حاشیه چنگ و حاشیه کژدمی اشاره کرد.

گبه کهگیلویه و بویراحمد
گبه کهگیلویه و بویراحمد
گبه کهگیلویه و بویراحمد
گبه کهگیلویه و بویراحمد