لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا

24 آبان 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

از گذشته تا به امروز بافت قالی و قالیچه در میان عشایر کهگیلویه و بویر احمد رواج داشته است. در میان ایل نشینان و روستاییان بافت قالیچه بیشتر رواج داشت زیرا حمل نقل آن راحت‌تر بود. می‌توان گفت قالی و قالیچه یکی از وسایل ضروری ایل نشینان به حساب می‌آمد که در جهزیه دختران حتما قرار می‌دادند.

اجزای تشکیل دهنده قالی عبارتند از: پود، تار، پرزیا خواب قالی.

در استان کهگیلویه و بویر احمد جنس تارها از پنبه یا مخلوط پشم و مو، و جنس پودها از پشم یا پنبه است. برای جنس پرز از پشم یا کامواهای رنگی (اکریلیک) استفاده می‌کنند.

برای بافندگی قالی و قالیچه در اکثر نقاط این استان از دستگاه‌های ساده‌ای، که توسط خود بافندگان ساخته می‌شود، استفاده می‌کنند و مانند سایر عشایر و ایالات ایران از نوع دار افقی می‎‌باشد.

برای بافت یک قالی ممکن است یک یا دو زن با هم کار کنند. زنان برای نقش‌ها از ذوق و سلیقه خودشان، نقوش پیشینیان، نقوشی از طبیعت و ... استفاده می‌کنند. حتی  بعضی از این نقش‌ها به خاطر همسایگی عشایر کهگیلویه و بویر احمد با عشایر قشقایی و بختیاری وارد بافته‌های این عشایر شده است. یکی از نقش‌های تزیینی و قدیمی، نقش حوض می‌باشد. برای ایجاد این نقش از خطوط شکسته فضاهای هندسی استفاده می‌کنند و متن قالی را می‌سازند، بیشتر اوقات با نقوش گل خرده (نقوشی کوچک مانند گل پنج پر، چنگ) اطراف حوض‌ها و فضاهای خالی پر می‌شود. 

انواع حوض عبارت است از:

نقش حوض ساده: بیشتر درنقش‌های قدیمی (تقریباً 130 سال پی) دیده می‌شود. این نقش از یک مربع ساده تشکیل شده و در اطراف آن هیچ نوع گل خرده ای وجود ندارد و در وسط آن نقش چنگ دیده می‌شود.

نقش حوض چند ضلعی: شکستگی خطوط در این نقش بیشتر شده و اطراف و درون آن با خرده نقش پر شده است. در نمونه ای که تقریباً متعلق به 90 سال پیش می‌باشد، نقش حوض شش ضلعی که در پیرامون و درون با خرده نقش مزین شده است، دیده می‌شود.

نقش حوض با نشان ساسانی: در قالی هایی که تقریباً قدیمی هستند این نقش دیده می‌شود.

چند حوض در وسط: در قالی، نقش حوض‌های بزرگی در متن قالی و حوض‌های کوچکی پشت سر هم قرار گرفته‌اند. نمونه هایی از این قالی‌، متعلق به 60 سال پیش به این طرف می‌باشد.

حوض در حوض: در این نقش شکستگی‌ها متنوع‌تر شده و شکلی را ایجاد می‌کنند که به نقش حوض در حوض معروف می‌باشد. در 40 سال اخیر این نمونه‌ها بیشتر دیده می‌شوند.

نقش خشت از دیگر نقوش رایج در استان کهگیلویه و بویر احمد می‌باشد. در این نقش، متن قالی به مربع‌های 20 × 20 سانتی متر تقسیم می‌شود و داخل هر مربع یک طرح مستقل از دیگری بافته می‌شود. یک حاشیه ساده پیرامون مربع‌ها ایجاد می‌کنند. درون خشت‌ها شکل‌های ساده شده طبیعی و یا  اشیای مورد علاقه بافندگان منقوش می‌گردد. در میان خشت‌ها شکل سرو بافته می‌شود که جزو اشکال ساده طبیعی به حساب می‌آید. در جنگل‌های سرسبز این مناطق صنوبر و سرو دیده می‌شود، که هنرمند قالی با بافتن این نقوش یادآور سرسبزی جنگل و نمادی از شادابی و خرمی می‌باشد. سرو در هنر ایرانی درختی مقدس و مظهر بهار و سرسبزی و مردانگی است. در تمدن آشوری و ایلامی و پس از آن در هخامنشی از نقوش سر استفاده می‌کردند. در قالی‌های عشایر کهگیلویه و بویر احمد سرو ایستاده با شاخه‌های افقی دیده می‌شود . در حجاری‌های تخت جمشید نیز این نوع سر وجود دارد.

در قالی‌های کهگیلویه و بویر احمد نقوش حیوانات نیز رایج می‌باشد. حیواناتی چون آهو، شیر، خرس، کبک که سمبل زیبایی، شجاعت محسوب می‌شوند. نقش شیر در بین نقوش از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در بعضی از قالی‌ها یک یا دو شیر بزرگ در وسط و شیرهای کوچکی در اطراف شیر بزرگ دیده می‌شوند که نشان دهنده شجاعت و عظمت شیر بزرگ در برابر دیگر شیرها می‌باشد. شیرهای قالی‌های این خطه، دارای یال و کوپال هستند.

از نقوش دیگر قالی‌های عشایر استان کهگیلویه و بویر احمد، نقش سماور در کنار نقش گیاهی می‌باشد.

در قالی‌های عشایر دو نقش نعلبکی و کله اسبی دیده می‌شود که بیشتر در بافته‌های عشایر مجاور با عشایر قشقایی وجود دارد. این نقش به موازات حاشیه قالی، بصورت دو ستون با سرستون اسبی شکل در دو طرف قالی قرار می‌گیرد که یادآور سرستون‌های تخت جمشید می‌باشد.

 حاشیه قالی‌های بویر احمد بسیار ساده و شامل نقوش سرو و زنگوله، پنجه خرسی، صنوبری، گلسرخی، کژدمی و پنجره ای می‌باشد.  اما حاشیه‌های قالی‌های قدیمی دارای تنوع بیشتری بوده و از نقوش هندسی در آنها استفاده می‌شد.

قالی و قالیچه
قالی و قالیچه
قالی و قالیچه
قالی و قالیچه
قالی و قالیچه
قالی و قالیچه
قالی و قالیچه