لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - مرکزی - اراک

حمام چهار فصل اراک

03 شهریور 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

در اراک واقع در خیابان بهشتی، حمام چهارفصل اراک قرارگرفته است که از آثار باستانی دوره قاجار محسوب می‌گردد. حاج محمدابراهیم خوانساری این بنا را در زمان احمدشاه قاجار احداث نموده است.

علت نام‌گذاری وجود نقاشی‌ها و نگاره‌هایی از چهارفصل سال در چهارگوشه این حمام می‌باشد.

تنها حمام کشور که دارای قسمتی مجزا برای اقلیت‌های مذهبی است، حمام چهارفصل می‌باشد. علت ساخت این قسمت نیز این است که بانی شاهد شستشوی طفلی کوچک توسط مادری یهودی در فصل زمستان بوده و پس از جویا شدن علت که به دلیل یهودی بودن حق استفاده از حمام عمومی را ندارند؛ تصمیم به ساخت حمامی برای اقلیت‌ها در مجاورت حمام عمومی شهر می‌گیرد.

این مکان دیدنی که امروزه تحت عنوان کاربری موزه مورداستفاده قرار می‌گیرد، محل نگهداری اشیا و اسناد قدیمی بوده و هزار قطعه اشیای کهن شامل سلاح، سکه، ظروف سفالی، ابزار زندگی، آلات شکار و سنگواره‌های هزاره دوم و سوم پیش از میلاد و دوران بعد از اسلام، در آنجا به چشم می‌خورد.

معماری بنا ویژه و منحصربه‌فرد بوده و مساحتی بیش از 1600 مترمربع دارد که عنوان بزرگ‌ترین حمام ایران را از آن خود نموده است.

این بنا متشکل از بخش‌های راهروی ورودی، سربینه مردانه و زنانه، گرمخانه خصوصی و عمومی، هشتی بین گرمخانه، خزینه و آب‌انبار می‌باشد.

به دلیل اینکه آب کهریز به‌راحتی و با اتلاف کمتری از حرارت به خزینه منتقل شود، سطح این بنا سه متر پایین‌تر از کف خیابان ساخته‌شده است.

از زیباترین قسمت‌های بنا می‌توان به سربینه زنانه اشاره نمود که گنبدی یکپارچه و بدون ستون دارد.

 گرمخانه سربینه زنانه دارای دو بخش خصوصی و عمومی است.

طرح سقف تمامی بخش‌های حمام، گنبد طاقی بوده و از مصالحی چون آجر، ملات گچ و آهک ساخته‌شده است. کف‌سازی حمام نیز با سنگ‌های سیاه، ملات آهک و ساروج صورت گرفته است.

حوضی صلیبی کف سربینه از سنگ سیاه ساخته‌شده و کاربری پاشویی برای خروج افراد از حمام گرم داشته است.

 چهار سکوی سربینه ازیک‌طرف به گرمخانه و از طرف دیگر به پله‌های قوس‌دار منتهی به خیابان، ختم می‌گردند.

کف خزینه اصلی آب گرم، یک ورقه مسی یکپارچه وجود دارد که در زیر آن نیز گلخن حمام تعبیه‌شده است.

گلخن متشکل از هیزم و بوته‌های وَرَک بوده که با سوزاندن آن‌ها، آب گرم و سرد با توجه به قانون ظروف مرتبطِ به‌وسیله لوله‌های سفالی به تمام نقاط حمام هدایت می‌شده است.

امکان دسترسی به مخزن‌های بزرگ ذخیره‌ آب، گلخن و انبارهای سوخت به دلیل قرارگیری در وسط این بنا، میسر بوده است.

از تزیینات حمام می‌توان به کاشی هفت‌رنگی، کاشی معرق و کاشی معقلی اشاره نمود. طرح‌های انسان، حیوان و گیاهان مختلف، استادانه کاشی‌کاری و اجراشده‌اند.

طرح‌های بکار برده شده در کاشی‌های حمام شامل انواع گل‌وبوته، پیچک‌ها، درختان انگور، سرو و صنوبر به همراه مناظری از رودخانه‌ها، چشمه‌ها، گیاهان وحشی و پرندگان، مبارزه شیر با اژدهای چند سر، مبارزه شیر و گاو و همچنین طرح‌هایی از افراد نظامی با پوشش دوره قاجار می‌باشد.

عمدتاً کاشی‌ها به رنگ‌های زرد، لاجوردی، فیروزه‌ای، سفید، سبز، خاکستری، قرمز و نارنجی دیده می‌شوند.

گلخن این حمام مابین گرمابه مردانه و زنانه واقع‌شده که از این طریق خزینه‌های واقع در شمال و جنوب یعنی بخش‌های مردانه و زنانه گرم می‌شده است.

یک جامه کن هشت‌ضلعی به قطر هفت متر نیز در بخش زنانه قابل‌مشاهده است که گنبد آن بدون استفاده از ستون و یا گوشواره بامهارتی خاص به شیوه دوره چینی احداث گردیده است.

این اثر در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شماره ثبت ۱۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک
حمام چهار فصل اراک