لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا

26 مرداد 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

ارگ تهران واقع و محصور در میدان و خیابان امام خمینی، خیابان ناصر‌خسرو، خیابان خیام و خیابان پانزده خرداد می‌باشد.

با تصرف تهران به دست افغان‌ها، دروازه‌ای موسوم به ارگ در مقابل پلی ایجاد شد.

این بنا و دیگر ساختمان‌های درون آن، متعلق به دوران صفویه و زندیه می‌باشند.

وسعت این محله قدیمی پایتخت، محدود بوده است. قابل‌ذکر است که از ابتدای شکل‌گیری تا سال ۱۲۸۵ هجری قمری این مساحت ثابت ماند و در این سال با ایجاد میدان توپخانه جدید و احداث باغ شاه این اراضی گسترش یافتند. این محوطه مساحتی 45 هکتاری دارد.

ارگ تهران متشکل از آثاری چون عمارت رادیو، کاخ دادگستری، قسمت اصلی کاخ دارایی، سردر قورخانه، ساختمان دارالفنون، ساختمان کلانتری ارگ، بانک ملی شعبه بازار، مسجد ارگ و ساختمان سابق وزارت کشورمیباشد.

این فضای وسیع به‌جامانده از دوره زندیه، در زمان فتحعلی شاه، ارگ خوانده شد. تاکنون این میدان بانام‌هایی چون میدان شاه، میدان توپخانه و باغ گلشن نامیده شده و نهایتاً امروزه آن را به نام میدان پانزده خرداد می‌شناسند.

پیرامون ارگ خیابان‌های مهمی چون خیابان ناصریه (خیابان ناصرخسرو) اولین خیابان تهران، خیابان جباخانه (خیابان جمهوری-پانزده خرداد)، خیابان جلیل‌آباد (خیابان خیام)، میدان توپخانه (امام خمینی) و خیابان مریضخانه (خیابان امام خمینی) قرار دارند.

نخستین میدان پایتخت میدان تاریخی ارگ تهران است که حوض آب واقع در این میدان نیز تخریب‌شده و دارای قدمتی حداقل 140 ساله و متعلق به دوره ناصرالدین‌شاه قاجار می‌باشد.

این مجموعه تاریخی ده هزارمین اثر ثبت‌شده در فهرست آثار تاریخی کشور می‌باشد.

این ارگ در نیمه دوم قرن 13 هجری قمری، به علت شهرنشینی و توسعه شهری اولین تغییرات را به‌ خود دید.

این تغییرات با پر کردن خندق‌های اطراف ارگ و احداث خیابان‌های جدید آغاز و به‌تدریج با سبک‌های جدید معماری در کاخ‌های اطراف آن رونق پیداکرده و نهایتاً کاملاً تغییر شکل یافت.

طبق مدارک موجود نخستین مدرسه علوم جدید به نام دارالفنون و نخستین پارک عمومی تهران در این محل ساخته‌شده‌اند. این ارگ گنجینه‌ای ارزشمند از حافظه تاریخی و رویدادهای گذشته است.

بعلاوه مرتفع‌ترین ساختمان تهران موسوم به شمس‌العماره و نخستین موزه عمومی تهران و تکیه دولت که مهم‌ترین بنای مذهبی شهر بود، در این محدوده واقع‌شده‌اند.

نتیجه می‌شود که ارگ تهران مهم‌ترین مجموعه از دستگاه‌ها و ترجمان‌های دولتی را در خود جای‌داده است.

این ارگ نیز چون نمونه‌های مشابه قلعه‌های شهری، دارای تأسیسات دفاعی جداگانه‌ای متشکل از لبه‌های حصار و برج‌های اطراف با معماری ویژه بوده است که طبق تصاویر و نقشه‌های تاریخی ظاهراً سردر بنای شمس‌العماره از داخل خیابان ناصریه را باید چهارمین راه ارتباطی با عرصه‌های پیرامون تصور نمود.

مجموعه کاخ‌های سلطنتی و بافت مسکونی جنوب ارگ و تکیه دولت از داخل ارگ توسط این راه ارتباطی به محله حیاط شاهی با بازار مروی و بازار کنار خندق در خارج از ارگ، متصل می‌شده‌اند.

همچنین وجود مسیری به بیرون ارگ در انتهای کوچه تکیه دولت و نیز راه دیگری در سمت غرب و انتهای خیابان در اندرون از نقشه‌ها به‌دست‌آمده است.

در حقیقت طرح‌های شهرسازی سال‌های 1280 هجری قمری نشانگر این است که تأسیسات دفاعی ارگ بیشتر متوجه کاخ‌های سلطنتی بوده.

هویت این بنای تاریخی با تغییراتی در بافت شهری رنگ‌باخته و تنها با احیای این محدوده تاریخی به شکل گذشته می‌توان هویت این بخش از پایتخت را دوباره زنده نمود. امروزه از این ارگ تاریخی جز چند عکس، چند نام و تعداد محدودی ساختمان اثری باقی نمانده است.

ارگ تهران
ارگ تهران
ارگ تهران
ارگ تهران