لیست تورها خودروهای دربستی مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو فعالان گردشگری خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - خوزستان - ایذه

پل تاریخی شالو

27 خرداد 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

پل شالو در مسیر جاده دزپارت واقع است.

این اثر با قدمتی چند هزارساله نشان از هنر معماری باستانی ایران دارد. این پل در حیطه طایفه شالو صدها سال با این نام شناخته می‌شود. علاوه بر اینکه پل شالو و «گدار» معروف به «بلوطک» یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های خوزستان است، آن را به فلات مرکزی ایران متصل می‌کند و بخش مهمی از ایل بختیاری نیز از آن برای رفتن به ییلاق و قشلاق بهره می‌برند. نام‌های دیگر این پل در طول تاریخ خره زاد، خورزاد، دزپارت، دسفارت، ایذج و شالو است. پل قدیم شالو از دو ستون بلند، محکم و دو طناب ضخیم ایجادشده بود.

درگذشته این پل چوبی بوده و با چوب و طناب ساخته‌شده که بعدها با استفاده از کابل دو سر پل را به هم پیوند دادند و چیزی شبیه به اتاقک ایجاد کردند. شالو، خدا آفرید، اودو، مرواری، دو پلان، ارمند، کره بست، بهشت‌آباد، بازفت، سوسن، هلایجان، لآلی، دهنو، اورگان، ماری، زنجیره، سود جان، چهراز، باغ‌ملک، میداوود، رود زرد و... از پل‌هایی هستند که در این منطقه کار تردد را آسان کرده‌اند. بعضی از این پل‌ها متعلق به دوران اشکانی و ساسانی هستند.

شالو جاده باستانی دز پارت، دسپارت، دزفارت یا دسفارد را رونق بخشیده است. این راه مسیر ارتباطی اهالی دو طرف کوه در دوره عیلامی بوده است. در دوره هخامنشی، این پل وسیله ارتباطی اصفهان-خوزستان (شوشتر، ایذه و اصفهان) بوده است. در کتاب «سفرنامه ابودولف» که در سال 341 ه.ق نوشته‌شده است، راجع به بناهای خوزستان آورده شده است: «پل معروف خورزاد (خرزاد) نیز از بناهای او می‌باشد. این پل میان ایذج و رباط واقع است و یکی از شگفتی‌های جهان است. پل مزبور بر روی رودخانه خشکی که فقط هنگام طغیان آب باران آب دارد ساخته‌شده در آن هنگام این رودخانه به دریای خروشانی مبدل می‌شود که پهنای آن بر روی زمین به یک هزار ذراع و عمق آن به یک‌صد و پنجاه ذراع و پهنای کف آن به ده زراع می‌رسد. ساختمان این پل از پایین تا کف زمین با سرب و آهن انجام‌شده و هرقدر بنا بالا می‌آید از عرض آن کاسته و دهانه‌اش تنگ‌تر می‌شود. در دو جانب پل در شکاف میان ساختمان و زمین کنار رودخانه تفاله آهن آمیخته به سرب گداخته ریخته شده. پنهای شکافی که بدین شکل پرشده در سطح زمین به چهل ذراع می‌رسد. در اینجا دهانه رودخانه یک‌صد و دوازده ذراع است آنگاه پل روی پایه‌ها مزبور بناشده. در شکاف میان‌پایه‌های پل و دو پهلوی رودخانه و همچنین در کف زمین آب سرب مخلوط با تکه‌های مس ریخته شده است. این پل دارای یک تاق بسیار محکم است و از شگفتی‌های هنر معماری بشمار می‌رود

مرمت این پل در دوره آل‌بویه صورت گرفت. آل‌بویه به سبب حمایتی که اهالی شهر ایذج در تأسیس سلسله آل‌بویه و به قدرت رسیدنشان داشتند، به‌پاس خدمات اهالی ایذج این کار را انجام دادند. در اوایل سال 1308 ه.ش هنگام قیام علی مردان بختیاری، برای جلوگیری از پیشروی قوای دولتی و غافلگیر شدن رزمندگان، پل شالو رابین بردند.

پس‌ازاین جریان، با ایجاد اتاقک‌های چتری کابل‌های فلزی قطور که باقرقره و با کمک پی‌بانان افراد جابجا می‌شدند. ژاندارم‌های پادگان ایذه با تصور اینکه ابوالقاسم خان بختیار صبح زود از این پل می‌گذرد، برای سدکردن راه وی در بهمن سال 1331 ه.ش  با اسید و تیز آب سیم‌های فلزی پل را از بین بردند تا هنگام عبور خان، پل تخریب شود؛ اما به‌جای ابوالقاسم خان، پنج روستایی به دره سقوط کردند. در سال 1343 ه.ش عملیات نصب پل فلزی آغاز و در سال 1346 ه.ش به اتمام رسید.

در آبان ماه سال 1383 با پایان عملیات سد کارون 3 و پل‌های قوسی و آبگیری سد، پل شالو به همراه آثار دیگری زیرآب رفت و پل‌های دوگانه قوسی جای آن را گرفتند. به مدت صدها سال پل شالو توسط طایفه شالو استفاده می‌شد و هرسال بهار قبل از آغاز کوچ بهاره این قوم، پل را بازسازی می‌کردند و با تردد عشایر از پل و گدار منبع درآمد خوبی برای خود ایجاد می‌کردند.

 به سبب وابستگی‌های فامیلی کلانتر طایفه شالو، پل بانی و اخذ عوارض آن را به اشخاص دیگری سپرد که این امر کشمکش‌های فراوانی ایجاد کرد و نهایتاً با مداخله دولت امتیاز پل بانی، نگهداری و دریافت عوارض را به کلانتر طایفه لجم اورک سپرده شد.

پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو
پل تاریخی شالو