لیست تورها خودروهای دربستی مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو فعالان گردشگری خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - مرکزی - اراک

منطقه حفاظت شده هفتاد قله

31 اردیبهشت 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

در استان مرکزی در فاصله ۲۵ کیلومتری اراک و بین شهرستان‌های اراک، محلات و خمین، منطقه حفاظت‌شده هفتاد قله قرارگرفته است.

این مجموعه کوهستانى راستایی شمالی-جنوبی دارد. علت نام‌گذاری نیز هفتاد برآمدگى یا قله این مجموعه، بانام‌های مخصوص می‌باشد.

این منطقه وسعتی ۹۷۴۰۷ هکتاری داشته و از اولین مناطق تحت حفاظت سازمان محیط‌زیست کشور محسوب می‌گردد.

مرتفع‌ترین نقطه منطقه قله کوه برف شاه با ۲۹۹۳ متر ارتفاع می‌باشد.

محدوده شمالی منطقه هفتاد قله، شامل بخش‌های عمده ارتفاعات هفتاد قله و دره‌های سیبک و چکاب می‌شود؛ محدوده جنوبی نیز ارتفاعات ازنا، لته‌در و سله‌بهر که زیستگاه ییلاقی و محل مهاجرت منطقه‌ای حیات‌وحش است را در برمی‌گیرد.

این منطقه محصور میان مراتع قوچک، جاده آسفالته تهران-جنوب کشور، دشت امان‌آباد، ارتفاعات انجدان، چنار و بزیجان و ارتفاعات شانق و تپه ورین، کهک و دره چاه مولا می‌باشد.

این محدوده رودخانه دائمی نداشته و غالباً سنگاب‌ها و چشمه‌ها تأمین‌کننده آب حیات‌وحش این منطقه هستند.

از مهم‌ترین چشمه‌های این منطقه می‌توان به چشمه چکاب در انتهای دره چکاب و چشمه سیبک در دامنه کوه سیبک اشاره نمود که اخیراً بازسازی‌شده‌اند و از ارزش و اهمیت زیادی در جهت تأمین نیاز آبی حیات‌وحش منطقه برخوردار هستند.

منابع آبی دیگری چون چشمه‌های کاساب، گله، بزخونی، ‏قیاس، غلغله، آبدر، ازنا، خشکه در و ادریس وجود دارد که به‌عنوان آبشخوری مطمئن برای پرندگان و پستانداران ‏منطقه محسوب می‌شود.

حدود ۲۰ روستا در این محدوده واقع‌شده‌اند. از روستاهای داخل منطقه می‌توان به چهار روستای عمروآباد، لته در قلعه مشک‌آباد و خیرآباد اشاره نمود و باقی روستاها چون ابراهیم‌آباد، امان‌آباد، انجدان، کارچان، شاهسواران، بزی جان، شانق، عیسی آباد، ورین سفلی، الگان و کهک در مرز و حاشیه قرارگرفته‌اند.

این روستاها اغلب از نوع روستاهای جلگه‌ای-کوهستانی بوده و پیشه اکثر اهالی کشاورزی، باغداری و دامداری است.

اقلیم منطقه نیمه‌خشک و سرد بوده و دارای زمستان‌هایی سرد و تابستان‌هاىی معتدل است. متوسط بارش در حدود ۲۵۰ میلى‌متر بوده و منطقه برف‌گیر نمی‌باشد.

بیشترین و کمترین دمای هوای منطقه در تابستان‌ها 38 درجه و در زمستان‌ها ۳۰- درجه، ثبت‌شده است.

 این منطقه که درگذشته از شکارگاه‌های شاهان قاجاری به‌حساب می‌آمده، به دلیل شرایط خاص جغرافیایی، پوشش گیاهی و وفور جانوران وحشی‏ یکی از تفریحگاه‌های مهم محسوب می‌شود.

سنگ‌نوشته‌های به‌جامانده بر دره چکاب حاوی شرحی از سرسبزی منطقه و ‏داستان شکار شاهان می‌باشند که قدیمی‌ترین و جدیدترین آن‌ها به ترتیب متعلق به دوره صفوی و دوره ناصرالدین‌شاه تا دوران معاصر می‌باشند.

تاریخ حک‌شده بر روی بعضی از این سنگ‌نوشته‌ها مربوط به ۴۰۰ سال قبل می‌باشد.

مضمون یکی از این کتیبه‌ها وصف ‏شکار ناصر الدوله قاجار حاکم منطقه در سال ۱۲۹۴ هجری قمری می‌باشد.

ناصرالدین‌شاه قاجار این منطقه را برترین شکارگاه‌ دنیا ‏معرفی کرده است.

 دره چکاب منطقه هفتاد قله، از تفرجگاه‌های طبیعی و محبوب است که مکان قرارگیری آن مابین دو کوه برزرد و ‏هفتاد قله می‌باشد.

درختان کهن‌سال، آب روان چشمه در کنار هوای مطبوع و دلپذیر و همچنین وجود کتیبه‌های حک‌شده بر ‏دل صخره‌ها، این دره را از دیرباز برای تفرج و تفریح مهیا نموده‌اند.

دره لته نیز باوجود چشم‌اندازهای زیبا و بدیع در کنار چشمه و آبشخور و هوای خنک از زیستگاه‌های ارزشمند این منطقه به شمار می‌رود.

این منطقه متشکل از ارتفاعات، تپه‌ماهورها و دشت‌هایى با پوشش استپى، از زیستگاه‌های اصلی کشور به‌حساب می‌آید و انواع حیوانات شامل سه گونه از مهم‌ترین پستانداران بومى یعنى کل و بز، قوچ و میش و آهو در آن موجود می‌باشد.

پازن با بلندترین طول شاخ در منطقه هفتاد قله دیده‌شده و به همین دلیل نماد تنوع زیستی این استان محسوب می‌گردد.

جانوران دیگری چون خرگوش و گراز و گوشت‌خوارانی مانند پلنگ، کفتار راه‌راه، گربه وحشی، تشی، گرگ، روباه، شغال، رودک و گورکن در این منطقه زندگی می‌کنند.

قابل‌ذکر است که در سال ۱۳۹۲، پلنگ ایرانی در این منطقه مشاهده گردید.

پلنگ را می‌توان مکمل تنوع زیستی در هر منطقه دانست و وجود این جانور در ارتفاعات هفتاد قله اراک، ارزش زیست‌محیطی این منطقه را اعتباری دوباره بخشیده است.

لازم به ذکر است که یوزپلنگ و کاراکال نیز به دلیل شکار بی‌رویه در این منطقه از بین رفته‌اند.

از ۵۰۲ گونه پرنده شناسایی‌شده، محل زیست ۷۱ گونه در منطقه هفتاد قله است که ۶۲ درصد از آن‌ها مهاجر و بقیه بومی منطقه هستند. شاهین، هما و گندمی از گونه‌های مهاجر محسوب می‌شوند.

این پرندگان دانه‌خوار، حشره‌خوار و شکاری بوده و از آن میان می‌توان به دلیجه، سارگپه، عقاب طلایی، کرکس، کبک، تیهو، هوبره، خفاش بال‌سفید، خفاش حنایی، قمری، زنبور خور، جغد کوچک، سینه‌سرخ، بلبل، سهره، هدهد، دارکوب، گونه‌هایی از خانواده کلاغ‌ها، گونه‌هایی از خانواده چکاوک و چلچله، بلدرچین و کبوتر جنگلی اشاره نمود.

به دلیل عدم وجود آب جاری، ماهی و سایر آبزیان در منطقه وجود ندارد.

 در نواحی مجاور اراضی کشاورزی و در ماندآب‌های پیرامون روستا و چشمه‌های منطقه، دوزیستانی ازجمله قورباغه‌ و وزغ مشاهده‌شده است.

اگرچه می‌توان چنین حدس زد که اقلیم خشک و پوشش گیاهی و بوته‌ای منطقه، محیط مناسبی برای زندگی خزندگانی چون سوسمارها، لاک‌پشت‌ها و مارهای سمی و غیر سمی محسوب می‌شود.

لاک‌پشت مهمیزدار را می‌توان در دشت‌ها و دامنه‌های این منطقه مشاهده نمود. همچنین از خانواده سوسمارها ۱۱۲ گونه به‌جز لوس مار و بزمجه، نام فارسی نداشته و به نام سوسمار یا مارمولک خوانده می‌شوند.

بی‌مهرگان منطقه عمدتاً بندپایان به‌ویژه حشرات هستند. گونه‌هایی از عقرب‌ها، رطیل‌ها و عنکبوتیان نیز در منطقه یافت می‌شود.

۲۰۵ گونه نهان‌دانه متعلق به ۱۵۳ جنس از ۴۱ تیره در این منطقه دیده‌شده که عمدتاً دارای خاصیت دارویی بوده و معطر می‌باشند. از این میان می‌توان به گون، کنگر، درمنه، ریواس، شکرتیغال، خاکشیر، شیرین بیان، سوسن بر، کاکوتی، مریم‌نخودی، شریر، شاتره، بومادران، منداب، خوشک، بذرالبنج، کمای ایرانی و شمدانی اشاره نمود.

گونه‌هاى کمیاب گیاهان وحشى منطقه نیز در جهت حفظ و حراست خاک و تشکیل سفره‌هاى آب زیرزمینى مؤثر بوده و اگر این منطقه فاقد این پوشش می‌بود، خاک فرسوده می‌شد و در پی آن ایجاد سیل خسارت جبران‌ناپذیری به اقتصاد محلى وارد می‌نمود.

از جاذبه‌های چشم‌نواز هفتاد قله دشت‌های لاله‌های واژگون در فصل بهار می‌باشد. همچنین پوشش گیاهی زیبا به‌خصوص گیاه خانواده شب بو، پروانه آسا، کاسنی، گل‌گاوزبان و میخک این منطقه را از سایر مناطق متمایز می‌کند.

بیش‌ترین تنوع گیاهی منطقه را به ترتیب می‌توان مربوط به تیره‌های کاسنی، نعنا، شب بو، گندمیان، چتریان، پروانه آسا، میخک، گاوزبان، لاله، میمون و آلاله دانست.

این منطقه که از شکارگاه‌هاى مشهور ایران محسوب مى‌شده تا سال ۱۳۴۹ به دلیل شکار بیش‌ازحد ازنظر حیات‌وحش و پوشش گیاهى بسیار فقیر شده بود، به همین علت، در ۱۷ آذرماه ۱۳۴۹، محدوده‌ای شامل کوه‌های هفتاد قله، بره‌زرد و سیبک شکارممنوع اعلام‌شده و در ۲۳ مرداد سال ۱۳۵۳، به علت نیاز منطقه به توسعه، کوه‌هاى انجدان، لته‌در سله‌بهر، سراب ازنا، برآفتاب و آقایى به منطقه اضافه شد و تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست قرار گرفت.

اگرچه این روند موجب بهبود وضع مراتع و حیات‌وحش شد اما در سال‌هاى ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ به دلیل دخل و تصرف سودجویان، جمعیت آهو و تعدادی از پستانداران وحشى در منطقه به‌شدت کاهش یافت.

از سال ۱۳۵۹ با تلاش مأمورین سازمان حفاظت محیط‌زیست و همکارى مقامات اجرایى و قضایى، در مقابل این سودجویی‌ها ایستادگی شد.

این منطقه میان دو زون زاگرس و ایران مرکزی بوده و درنتیجه خصوصیاتی از هر دو زون را دارا می‌باشد. روندها مشابه زاگرس و نوع رسوبات برگرفته از ایران مرکزی است.

سنگ‌های منطقه را عمدتاً سنگ‌های رسوبی تشکیل داده و سنگ‌های آذرین نیز در منطقه مشاهده می‌شود.

ورود به این منطقه حفاظت‌شده نیاز به کسب مجوز دارد.

مسیر دسترسی نیز از جاده اراک-تهران، انجدان و روستای اطراف و همچنین از شهر محلات امکان‌پذیر می‌باشد.

منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله
منطقه حفاظت شده هفتاد قله