لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا

03 شهریور 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

در 60 کیلومتری یاسوج در مسیر جاده یاسوج به اصفهان روستای گزدون، از توابع بخش پاتاوه واقع‌شده که بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۰ تعداد ۶۴ خـانوار و جمـعیت ۲۶۷ نـفر دارد.

روستای گزدون در حدود ۴۰ کیلومتری مرکز شهرستان دنا و سی سخت در شـــمال غربی مرکز یاســـوج قرار دارد. این روستا از شمال به روستای تنگ رواق، از جنوب به روستای باگ، از مشرق به روستای بن زرد سفلی و کوه دنا و از مغرب به ایستگاه تقویت فشار گاز پاتاوه و رودخانه خروشان بشار محدود می‌شود که در پاییز و زمستان، سرد و خشک و در فصول بهار و تابستان گرم و خشک می‌باشد. نام روستا از درختی خودرو و زیبا به نام “گز ” گرفته‌شده که درگذشته در این منطقه زیاد بوده است.

اهالی روستا متشکل از چهار طایفه‌ی طاعلیشاهی، قاید شیرو، سادات امامزاده محمد و بابا ملکی است که همگی به لهجه شیرین لری سخن گفته و شغل اکثرشان کشاورزی، دامداری بوده و تعدادی هم در ایستگاه گاز هم‌جوار مشغول به کار می‌باشند. کشاورزی آن‌ها بیشتر به‌صورت دیم می‌باشد به این دلیل که زمین‌ها حالت کوهستانی و تپه‌ماهوری داشته و آب‌های سطحی چندان قابل‌مهار کردن نمی‌باشند. محصولات زراعی روستا گندم، جو، عدس، برنج، شنبلیله و …می‌باشد و محصولات باغی آن‌ها انگور، گردو، انار هستند.

دام‌پروری درگذشته به‌صورت کوچ کردن بوده که در فصول سرد سال، دامداران با علوفه و میوه درخت بومی مانند بلوط و علوفه‌های خشک و جو دامداری می‌کردند و در فصول گرم به مناطق سرسبز کوچ کرده و در چادرها به سر می‌بردند، البته امروزه دامداری به‌صورت یکجانشین در خود روستا انجام می‌گیرد.

 شیارهای عمیقی روی سطح زمین به همراه ناهمواری فراوان مشاهده می‌شود که به علت مجاورت با قله‌های زاگرس و دنا و جاری شدن آب‌های دائمی و فصلی مانند سیلاب‌ها در فصول سرد سال به وجود آمده‌اند.

گونه‌های گیاهی منطقه اغلب درختان بلوط و بنه است اما یونجه وحشی، بکلو، پونه، بابونه، برنجاس، گل‌گاوزبان، هلپه، شیرین‌بیان، خارشتر به همراه گونه‌های دیگر مانند کیکم، بادام‌کوهی، سرو کوهی، تگ (هم‌خانواده ارژن)، ارژن، رز (تاک وحشی)، انجیر کوهی، بن، کلخنک، سپیدار، سرنجل، کازیر (از خانواده انجیر)، کره‌تر (از خانواده کازیر)، سیسه، توگ، توت دره، مورد، بادام‌کوهی، سیب، توت کوهی، گردو، انگور و انار می‌باشند.

 پرندگان شامل نوع کمیابی بنام هما و پرندگان دیگری چون شاهین، کبک، تیهو، کمرکلی و انواع چکاوک‌ها و سهره‌ها هستند. جانورانی چون گراز، روباه، جوجه‌تیغی (جیله)، کفتار سمور، راسو، خرگوش و سنجاب ایرانی نیز در مناطق اطراف روستا حیات دارند.

روستای گزدون از امکانات رفاهی چون راه آسفالته، آب‌لوله‌کشی بهداشتی، برق، گاز، مدرسه ابتدائی و طرح هادی روستایی برخوردار می‌باشد. (طرح هادي روستايي باعث ساماندهی و اصلاح بافت موجود، گسترش و نحوه استفاده از زمین برای انجام کارهای مسکونی، تولیدی، تجاری و کشاورزی، تأسیسات، تجهیزات و نیازمندی‌های عمومی روستایی می‌باشد.)

خانه‌های روستا کاملاً متراکم و نزدیک به هم و از سنگ، بلوک، آجر و بعضاً با بتون شده‌اند که امکان دارد در یک باب منزل مسکونی چندین خانواده فامیل با همدیگر زندگی کنند.

مردم روستا اکثراً خویشاوند نسبی و سببی هستند که اغلبشان، خصوصاً زنان و دختران، هنوز از پوشاک سنتی و محلی خود بخصوص در جشن‌ها و مجالس استفاده می‌کنند. لباس محلی زنان از سه بخش اصلی سرپوش، بالاتنه و پایین‌تنه تشکیل‌شده که سرپوش شامل یکپارچه روپوش یا همان روسری به نام ” مینا ” با طولی بیش از یک متر طول و عرض بین 60 تا 70 سانتیمتر می‌باشد و بر روی آن پارچه‌ای به نام چارقد یا لچکی (سربند) قرار می‌گیرد. یک کلاه کوچک نیز زیر مینا می‌گذارند و معمولاً زیورآلات و وسایل تزیین سنتی به آن وصل می‌کنند.

بالاتنه لباس محلی زنان روستا، پیراهن یا جامه‌ای شامل یکپارچه دو متری از زیر گردن تا کف پای زنان به‌مانند ردا با آستین و سرآستین است. بخش پایین لباسشان هم دامن یا تنبان است که بیشترین حجم پارچه حدود پنج‌متر را دربرمی گیرد به‌طوری‌که از بالا کش‌دار و کاملاً چین‌خورده و در پایین نواردوزی یا پارچه‌های پلیسه دار برای تزیین به‌کاررفته است.

پوشش مردان به‌طور عام به‌اندازه زنان و دختران سنتی نیست و مانند شهر، پیراهن و کت‌وشلوار است و تنها در مراسم جشن از آن استفاده می‌کنند که شامل: جقه زناره، دلگ، شال، گیوه یا مِلکی و کلاه نمدی بانام محلی شَوکِلَه می‌باشد.

مهم‌ترین سرگرمی و بازی‌های محلی رایج این روستا بازی الختر، بازی خناتپک (تِیَه بِرَک)، بازی چوگو یا بازی چوکِلی، بازی گرنا، کِلکِلَه برد، گوشتلی یا کشتی می‌باشند

بازی الختر در فصل بهار به‌صورت دو گروه برابراست که افراد گروه با یکدست انگشت شصت پا را از سمت پشت می‌گیرند و با دست دیگر در حالت ایستاده دیگر افراد تیم مقابل را هل می‌دهند، فردی که دستش از پایش جدا شود و یا به زمین بیفتد بازنده است و از دور مسابقه و گروه خود خارج می‌شود و بازی ادامه می‌یابد تا یک نفر  یا بیشتر از یک گروه انگشت شصت پا از دستشان رها نشده باشد.

بازی خناتپک (تِیَه بِرَک) یا همان قایم باشک بازی نیز به‌صورت دو گروه مساوی انجام می‌شود و برنده بازی تیمی که افراد تیم مقابل را در زمان کمتری پیدا کند.

بازی چوگو یا همان چوگان‌بازی با چوب و توپ است که به‌صورت دو گروه مساوی انجام می‌شود.

بازی گرنا (شال کو) یا گرنا دوال هم شامل دو گروه از مردان تقریباً هم قد و قواره است که با طناب بوده، بدین‌صورت که یک تیم در میدان از طناب‌های خود محافظت و تیم مقابل سعی می‌کنت تا طناب‌های تیم داخل میدان را بازور با زیرکی بگیرد. افراد درون میدان با پای خود به‌پای افراد بیرون از دایره می‌زنند و برنده بازی تیمی است که فرد بیرون از میدان یا دایره را بزند، در غیر این صورت تیم بیرون دایره با طناب‌هایی که ربوده‌اند افراد درون دایره را تا ناحیه زیر زانو می‌زنند.

بازی چوکِلی بین دو گروه ۲ تا ۶ نفره با دو عدد چوب  20 و ۷۰ سانتی‌متری انجام می‌شود که به تعداد نفرات هر گروه معمولاً از شاخه درختان خشکیده استفاده می‌شود، بدین‌صورت که یک گروه شیاری جهت پرتاب چوب ۲۰ سانتی (کلی) رو زمین به عمق ۵ سانتی‌متر که از چوب بلند برای تکیه‌گاه استفاده می‌شود، سعی می‌کند چوب موردنظر را طوری با فشار به چوب کوچک به‌طرف گروه مقابل پرتاب نماید که با چوب‌های در دست گروه مقابل برخوردی نداشته و نتوانند آن چوب را لمس نمایند.

چو بازی یا ترکه بازی نوعی رقص مردانه در مراسم عروسی، ختنه سورون و جشن‌ها همراه با آهنگ‌ساز و نقاره و حرکت پاها اجرا می‌شود. شخصی که ترکه را در دست گرفته سعی می‌کند آن را به‌پای حریف خود بزند حریف نیز با چوب بلند و کلف تری که دارد سعی می‌کند مانع برخورد ترکه به‌پای‌خود شود.

بازی کِلکِلَه برد با سنگ است که معمولاً دو گروه رقیب هرکدام هفت تخته‌سنگ را انتخاب و شش تخته‌سنگ را در یک ردیف و یکی را در جلو آن‌ها بافاصله ۲۰ متر از مقابل حریف قرار می‌دهند، گروه مقابل سعی می‌کنند که سنگ‌های حریف را با سنگ‌های کوچک و سنگ‌پرانی بزنند. برنده گروهی است که تعداد بیشتری از سنگ‌ها را بزند.

گوشتیل یا کشتی معمولاً در حضور جمع کثیری از افراد محل برگزار می‌شود و دو نفر به شیوه سنتی کشتی می‌گیرند.

روستای گزدون
روستای گزدون
روستای گزدون
روستای گزدون