لیست تورها مکان های گردشگری فستیوال آثار یونسکو خرید بلیط هواپیما مقالات آب و هوا
ایران - تهران - تهران

پارک ملی خجیر

30 شهریور 1398

تیم تعیین محتوای اصفهان تور

قسمتی از منطقه حفاظت‌شده جاجرود در منتهی‌الیه شرق تهران، پارک ملی خجیر و پارک ملی سرخه‌حصار می‌باشند که از قدیمی‌ترین مناطق حفاظت‌شده در جهان بوده و تحت یک مدیریت قرار دارند.

ارزش و اهمیت این پارک‌های ملی به دلیل وجود مناظر بکر و طبیعی و تنوع زیستی مناسب و همچنین تأثیر به سزای این مناطق در کاهش آلودگی هوا می‌باشد.

با انتخاب شهر تهران در سال 1174 به‌عنوان پایتخت، اراضی این شهر موردحفاظت قرار گرفتند.

از سال 1361، حفاظت از این گنجینه‌های ملی طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط‌زیست، جنبه قانونی پیدا کرد.

پارک ملی سرخه‌حصار با وسعت 9168 هکتار و پارک ملی خجیر با مساحتی 10013 هکتاری، در دل منطقه حفاظت‌شده جاجرود قرارگرفته‌اند و از کمیاب‌ترین و بکرترین اکوسیستم‌های طبیعی، استپی، بیشه‌ای و کوهستانی کشور به شمار می‌آیند.

منطقه خجیر کوهستانی و تپه‌ماهوری بوده و ارتفاع آن بین 1300 تا 2100 متر متغیر است.

از ویژگی‌های شاخص این پارک تنوع بسیار زیاد می‌باشد.

درگذشته این منطقه در اریب هشت ماه لبریز ازگل‌های شقایق خودرو و وحشی می‌شد که متأسفانه با چیده شدن این گل‌ها توسط مردم و گردشگران، تعداد آن‌ها بسیار کاهش‌یافته است.

اقلیم منطقه سرد بوده و در چهار دسته خشک و سرد، نیمه‌خشک و سرد، نیمه مرطوب سرد و اقلیم ارتفاعات زیاد تقسیم‌بندی می‌شود. قابل‌ذکر است که ارتفاعات فوقانی، بلندی‌های بالاتر از ۱۹۰۴ متری را شامل می‌شود.

بیشترین وزش باد در فصل بهار بوده و بارندگی نیز از اوایل پاییز تا نیمه‌های بهار، به‌تناوب در منطقه اتفاق می‌افتد.

آب این منطقه از رودخانه جاجرود که پس از عبور از سد لتیان در پارک جریان دارد، تأمین می‌شود. همچنین چشمه‌های مهم این منطقه عبارت‌اند از؛ چشمه باغ انگوری، باغ اناری، دره چنار، سنگ بندی، باغ شاه، نایب علی و سید رضا.

کم بارش‌ترین ناحیه این پارک ملی، دره مرکزی با بارندگی کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر و بیشتر از ۲۷۵ میلی‌متر محسوب می‌شود.

وضعیت پیچیده زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی منطقه با داشتن تشکیلات آبرفتی حاوی سنگ‌های کنگولومرا، ماسه‌سنگ، مارنهای ماسه‌سنگی همراه با گچ آهن‌دار و قسمت‌هایی حاوی توده‌های آتش‌فشانی نظیر آندزیت و ریولیت نمودار می‌شود.

نوع خاک‌ها در تعیین زیستگاه‌های مناسب برای گونه‌های جانوری حائز اهمیت‌اند که این منطقه با داشتن خاک‌های جوان و کم تحول‌یافته و تراکم بیشتر پوشش گیاهی و ملایم بودن شرایط اقلیمی، از پارک ملی سرخه‌حصار غنی‌تر محسوب می‌شود.

این خاک‌ در هفت گروه، سرو کوه، تیپ بیدک، تیپ باغ شاه، تیپ اصلان، تیپ فیروزه، کافرهومند-میدانک و جاجرود تقسیم‌بندی می‌شود.

پاسگاه‌های محیط‌بانی باغ شاد، جاجرود، ماملو، قصر فیروزه و توچال، از این مناطق حفاظت می‌کنند.

۳۵ تیره گیاهی شامل جوامع طبیعی، نیمه‌طبیعی، فرنگی و زراعی در این پارک ملی یافت می‌شود. به‌علاوه نمونه کمیاب زیره سیاه در پارک ملی خجیر دیده‌شده است.

گونه‌های گیاهی دیگری که کاربرد دارویی، صنعتی و خوراکی دارند مانند بابونه، سیرش زرین، باریحه، ریواس، پیاز صورتی، جاشیر کوتوله، بادیان کوهی، زیره سیاه، شنگ، تلخ‌بیان، شیرخشت و پیچک قندرونی، در این منطقه قابل‌مشاهده است.

قسمتی از این پارک ملی به نام دشت باغشاد با ۱۴۲۰ متر ارتفاع پوشیده از گیاهانی نظیر درمنه، انواع گون، چوبک و اسفند است و در ارتفاعات گیاهانی نظیر بنه، بادام خار آلود، ارس و نسترن یافت می‌شود.

پارک ملی خجیر مأمن امنی برای زندگی پرندگان و پستانداران محسوب می‌شود و نکته جالب این است که هنوز آهو در این منطقه دیده می‌شود. به‌علاوه دارای قوچ و میش و کل و بز و پلنگ نیز هست.

آتش‌سوزی ناشی از انداختن ته سیگار به داخل منطقه، یکی دیگر از ضربه‌هایی است که به پوشش گیاهی وارد می‌شود.

این منطقه به علت ارتباط نداشتن با مناطق هم‌جوار، جزیره‌ای بوده و پستانداران را در ارتباط با مهاجرت‌ها و جابجایی‌های عادی فصلی دچار مشکل کرده است.

گونه‌های جانوری این پارک ملی، شامل حشره‌خوارانی چون خارپشت اروپائی، حشره‌خور دورنگ‌، حشره‌خور دندان‌ سفید، خفاش‌هایی مانند خفاش بال‌سفید، خفاش سبیل دار، خفاش گوش موشی کوچک، خفاش گوش‌پهن، خفاش دم‌آزاد اروپائی، جوندگانی مانند تشی، موش صحرائی، موش قهوه‌ای، موش سیاه، موش خانگی، موش ورامین، همستر دم‌دراز، همستر خاکستری، جرد ایرانی، جرد لیبی، ول آبزی، ول اجتماعی، ول معمولی، ول حفار افغانی، دوپای کوچک، دوپای، خرگوش‌، گوشت‌خوارانی چون گرگ، شغال، روباه معمولی، سمور، رودک، شنگ، کفتار، گربه وحشی و پلنگ، همچنین گراز، کل و بز، قوچ و میش وحشی و آهو؛ می‌شوند.

پارک‌های ملی خجیر و سرخه‌حصار و منطقه حفاظت‌شده جاجرود به علت موقعیت زمین‌شناسی و داشتن زیستگاه‌های مختلف اعم از رودخانه‌، کوهستان‌، استپ‌، دارستان‌، کشتزار و باغات، مکان‌های مناسبی برای زندگی پرندگان مهاجر و بومی به شمار می‌روند.

این پرندگان شامل گونه‌های مختلفی چون کبک معمولی، تیهو، اردک سرسبز، خوتکا، نوک پهن، زرد پره، پری‌شاهرخ، هدهد، سبزقبا، فیلوش، گیلار و عقاب شاهی می‌باشند. ازاین‌گونه می‌باشند. ت

سه گونه رهاشده از قفس شامل طوطی طوق صورتی، بلبل خرما و مینا بومی نبوده و توسط انسان‌ها به این محل آورده شده‌اند.

از ۲۷ گونه شناسایی‌شده خزندگان این منطقه؛ 9 گونه از راسته سوسمارها، 17 گونه از راسته مارها و یک‌گونه لاک‌پشت می‌باشد.

خزنده شاخص منطقه بزمجه بیابانی بوده و لاک‌پشت مهمیز دار غربی در طبقه‌بندی اتحادیه جهانی حفاظت IUCN در گروه آسیب‌پذیر قرارگرفته است.

از گونه‌های در معرض خطر انقراض لیست اتحادیه جهانی حفاظت IUCN می‌توان به افعی البرزی، افعی شاخ‌دار و بزمجه دشتی اشاره نمود.

دو گونه دوزیست بنام وزغ سبز و قورباغه معمولی در این مناطق زندگی می‌کنند.

ماهیان این منطقه شامل یک‌گونه غیربومی بنام قزل‌آلای رنگین‌کمان و شش گونه بومی به نام‌های ماهی سیاه گونه، سس ماهی، سگ‌ماهی جویباری، عروس ماهی و ماهی کولی می‌باشد.

طبق صحبت‌های انجام‌شده تصمیم بر آن شده بود که قبل از رسیدن این منطقه به خط قرمز بحرانی آن را تبدیل به اکو موزه نمایند و منظور از اکو موزه، یک سایت طبیعى زنده که در آن ماهیت و هویت مهم و شاخص یک منطقه نمایش داده می‌شود، است. اکو موزه‌ها باهدف دستیابی جوامع محلى به میراث فرهنگى یا طبیعى خود به‌منظور مدیریت و حفاظت، تشکیل می‌شوند.

این پارک جنگلی به دلیل نزدیکی به کلان‌شهر تهران و آسیب‌ دیدن از جانب شرایط نامساعد پایتخت، در وضعیت چندان مساعدی قرار ندارد. از طرف دیگر نیز سلامت جنگل توسط شکار غیرقانونی حیوانات، آتش‌سوزی و کم‌توجهی مسئولان در پیاده‌سازی نقشه‌های راه‌سازی، به خطر افتاده است.

مسیر دسترسی به این منطقه زیبا و دیدنی از سمت شرقی تهران و محدوده سه‌راه تهران‌پارس می‌باشد.

پارک ملی خجیر
پارک ملی خجیر
پارک ملی خجیر
پارک ملی خجیر
پارک ملی خجیر
پارک ملی خجیر